پریکاردیت در کودکان به عارضهای تحت عنوان التهاب غشا یا کیسه اطراف قلب گفته می شود. پریکاردیوم یا کیسه اطراف قلب وظیفه نگه داشتن قلب در جای خود و کمک به عملکرد صحیح آن را دارد. در پریکاردیت لایه های بافت های اطراف قلب ملتهب شده و با قلب اصطکاک پیدا می کند که با علائم و عوارضی همراه خواهد بود. در ادامه این مقاله به بررسی پریکاردیت در کودکان، درمان آن و سایر نکات مهم می پردازیم. تا انتهای این مقاله همراه ما باشید.
پریکاردیت در کودکان چیست؟
پریکارد به کیسه نازک و دولایه ای گفته می شود که اطراف قلب را احاطه کرده است. وظیفه این کیسه محافظت از قلب و پیشگیری از مالش این عضو با سایر اندام های مجاور است. این وضعیت در کودکان به حالتی گفته می شود که با التهاب پریکارد بروز می یابد و با علائمی نظیر درد قفسه سینه، تب و … همراه است.
مقداری مایع در میان لایه های داخلی و خارجی پریکارد وجود دارد که در زمان التهاب ممکن است کمی افزایش یابد و این عامل در صورت تسریع میتواند وضعیت قلب را برای پمپاژ خوب خون دچار اختلال کند. این وضعیت تامپوناد پریکارد نامیده میشود و در کودکان یک مشکل نسبتا نادر است. پریکاردیت در کودکان ممکن است به دلایل مختلفی بروز یابد. این وضعیت میتواند یک بیماری مادرزاد قلبی باشد.
علت پریکاردیت در کودکان چیست؟
پریکاردیت در کودکان دلایل مختلفی دارد که بررسی این موارد به شناسایی و پیشگیری از این بیماری کمک میکند. از رایجترین دلایل بروز پریکاردیت در کودکان میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
عفونت های ویروسی یا باکتریایی
عفونت ویروسی یکی از شایعترین علل بروز پریکاردیت در کودکان است. این عفونت های ویروسی مانند کوکساکی ویروس، آدنوویروس یا انتروویروس می توانند با تحریک سیستم ایمنی بدن موجب التهاب پریکاردیت ویروسی در کودکان شود.
عفونت های باکتریایی مانند عفونت های استرپتوکوک و سل یکی دیگر از علل پریکاردیت در کودکان است. اگر چه این مورد شایع نیست اما می تواند منجر به بیماری قلبی در کودکان شود.
جراحی های قلب یا ضربه به قفسه سینه
ضربه فیزیکی به قفسه سینه یا انجام جراحی برای ترمیم نقایص قلب در مواردی موجب پریکاردیت در کودکان می شود.
بیماریهای خود ایمنی
اختلالات خود ایمنی یکی از علل پریکاردیت است که در مواردی بروز می یابد. بیماری های خودایمنی نظیر سل پوستی یا لوپوس، اریتماتوز سیستمیک یا آرتریت روماتوئید میتواند منجر به این عارضه شود. بسیاری از موارد بروز پریکاردیت مزمن ناشی از اختلالات سیستم خود ایمنی است.
مصرف برخی از داروها
مصرف برخی از داروها مانند پروکائین آمید یا هیدرالازین عامل خطری برای بروز پریکاردیت در کودکان به حساب میآید.
علائم پریکاردیت در کودکان
پریکاردیت در کودکان با علائم گوناگونی بروز می یابد. یکی از شایع ترین علائم این عارضه، درد قفسه سینه است. درد در قسمت جلویی قفسه سینه، شانه یا قسمت بالای کمر از جمله پرتکرارترین علائم پریکاردیت است. در مواردی این درد با دراز کشیدن و نفس عمیق بدتر می شود و با نشستن و خم شدن رو به جلو بهبود می یابد. از دیگر علائم پریکاردیت حاد کودکان می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- تب
- تپش قلب
- احساس خستگی و ضعف
- داشتن مشکلات تنفسی، تنگی نفس و یا سرفه
- ورم در ناحیه پا یا سایر قسمت های بدن
چگونه پریکاردیت در کودکان تشخیص داده میشود؟
تشخیص پریکاردیت با اقداماتی مثل نظیر ارزیابی سابقه پزشکی، معاینه فیزیکی و آزمایشهای تشخیصی انجام میشود. از جمله این روش ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- بررسی سوابق پزشکی:
ابتدا پزشک سابقه بیماریهای کودک، علائم و عوامل خطر را بررسی میکند. - معاینه فیزیکی:
سپس با معاینه فیزیی علائم التهاب پرده قلب کودک را بررسی میکند. در این روش علائمی مانند درد قفسه سینه، مالش اصطکاکی و سایر علائم مورد بررسی قرار می گیرد. به دلیل التهاب پریکاردیوم، مایع میان دو لایه افزایش می یابد و پزشک به دنبال علائمی از وجود مایع اضافه در قفسه سینه خواهد بود. - آزمایش خون:
آزمایش خون یکی از آزمایش های تشخیصی برای شناسایی علائم التهاب مانند افزایش سطح پروتئین واکنشی، تعداد گلبول های سفید خون یا سرعت رسوب گلبول های قرمز است. - اشعه ایکس قفسه سینه:
اشعه ایکس قفسه سینه یا CXR با استفاده از رادیوگرافی قفسه سینه به بررسی علائم بزرگ شدن قلب یا تجمع مایعات در قفسه سینه کمک می کند. - الکتروکاردیوگرام یا نوار قلب:
نوار قلب کودکان (ECG) در تشخیص ریتم غیرطبیعی قلب یا تغییرات ایجاد شده در فعالیت الکتریکی قلب ناشی از پریکاردیت نقش موثری دارد. - اکوکاردیوگرام:
اکو قلب کودکان با استفاده از امواج صوتی باعث ایجاد تصاویری از قلب و پریکارد شده و ارزیابی ضخامت، حرکات پریکارد و هرگونه تجمع مایعات کمک می کند. - ام آر آی:
در این روش با استفاده از امواج مغناطیسی و رادیویی قوی، پزشک اقدام به تهیه عکس هایی با جزئیات از اندام ها و بافت های بدن خواهد کرد. همچنین با استفاده از این آزمایش به بررسی تغییرات داخل پریکاردیوم می پردازند.
بیشتر بخوانید: عفونت قلب در کودکان و راه های درمان آن
آیا پریکاردیت در کودکان خطرناک است؟
پریکاردیت در کودکان میتواند یک عارضه خطرناک باشد که ممکن است بدون علائم خاص بروز یابد و در صورت عدم تشخیص و درمان به موقع موجب نارسایی شدید قلبی، عفونت پرده قلب در کودکان و حتی مرگ ناگهانی شود. آسیب به بخشی از عضله قلب، آریتمی و ایست گردش کامل خون از جمله خطراتی است که به واسطه عدم درمان پریکاردیت در کودکان رخ می دهد. در صورت درمان به موقع این بیماری بعد از چند هفته به طور کامل بهبود خواهد یافت.
روشهای درمان پریکاردیت در کودکان
اغلب کودکان مبتلا به بیماری های التهاب غشای قلب در کودکان در سطح خفیف و متوسط با استراحت و درمان های ساده بهبود می یابند. در موارد شدیدتر نیاز به درمان های تخصصی وجود دارد که از جمله این روش های درمان می توان به دارو درمانی و در موارد نادر به عمل جراحی اشاره کرد.
در ابتدا ممکن است پزشک به فرزند شما استراحت تجویز کند تا زمانی که تب او به طور کامل قطع شود. تجویز داروهای ضدالتهاب نظیر آسپرین و ایبوپروفن نیز برای کاهش درد و التهاب رایج است. در صورتی که درد کودک ادامه دار و شدید باشد ممکن است پزشک دارویی به نام کلشیسن یا پردنیزون یا سایر داروهای ضد عفونت را تجویز کند.
برای مواردی که پریکاردیت در کودکان شدید باشد، پزشک توصیه می کند کودک بستری شده و تحت نظر قرار گیرد. در صورتی که هیچ یک از درمان های فوق موثر نباشد، پزشک انجام جراحی را تجویز خواهد کرد.
چه زمانی باید به پزشک متخصص قلب کودکان مراجعه کرد؟
در موارد زیر توصیه می شود کودک را نزد پزشک متخصص ببرید:
- وجود درد قفسه سینه که با خوابیدن بدتر می شود
- وجود مشکل در تنفس
- ورم در پا یا سایر قسمت های بدن
- عرق کردن در زمان شیر خوردن
توجه داشته باشید که انتخاب بهترین دکتر فوق تخصص قلب کودکان از اهمیت بالایی برخوردار است و به میزان درمان به موقع در بهبودی کودک شما اثر دارد.
جهت تشخیص و درمان با دکتر رضا مسیحی تماس بگیرید.