حمله قلبی در کودکان یکی از مشکلات نادری است که ممکن است بسیاری از والدین را نگران کند. این وضعیت در مقایسه با بزرگسالان به ندرت اتفاق میافتد، اما سوالی که برای بسیاری پیش میآید این است که آیا ممکن است کودکان نیز دچار حمله قلبی شوند؟
اگرچه حمله قلبی در کودک معمولاً به دلیل بیماریهای قلبی مادرزادی یا شرایط خاصی رخ میدهد، با این حال، تشخیص به موقع و توجه به علائم میتواند در پیشگیری از بروز مشکلات جدی کمک کند. در این مقاله به بررسی علل، علائم و روشهای تشخیص حمله قلبی کودکان پرداخته خواهد شد.
احتمال حمله قلبی در کودکان چقدر است؟
حمله قلبی در کودکان بهطور کلی نادر است. با این حال، برخی شرایط خاص میتوانند خطر بروز آن را افزایش دهند. برای مثال، ناهنجاریهایی مانند منشا غیرعادی شریان کرونر چپ از شریان ریوی (ALCAPA) میتوانند منجر به کاهش جریان خون به عضله قلب و در نتیجه حمله قلبی شوند. در دهه گذشته، تعداد جراحیهای قلب کودکان با افزایش پیچیدگی مواجه بوده است که نشاندهنده وجود چنین شرایطی است.
همچنین، نقصهای قلبی مادرزادی نیز میتوانند خطر مشکلات قلبی را در کودکان افزایش دهند. این نقصها معمولاً قبل یا بلافاصله پس از تولد شناسایی میشوند و عواملی مانند ژنتیک، برخی بیماریها، مصرف داروها و عوامل محیطی مانند مصرف سیگار میتوانند در ایجاد آنها دخیل باشند.
بهطور کلی، اطلاعات آماری نشان میدهد میانگین نرخ احتمال نقصهای قلبی مادرزادی تقریباً ۸ مورد بهازای هر ۱۰۰۰ تولد است. با وجود این، حمله قلبی کودک نادر است و بیشتر مشکلات قلبی در این سن به نقصهای مادرزادی یا شرایط خاص دیگر مربوط میشوند.
علت حمله قلبی در کودکان
مهمترین عواملی که میتوانند خطر حمله قلبی در کودکان را افزایش دهند عبارتند از:
1. بیماری کاوازاکی
بیماری کاوازاکی یک بیماری التهابی است که معمولاً در کودکان زیر پنج سال مشاهده میشود. این بیماری باعث التهاب عروق خونی در سراسر بدن، از جمله عروق کرونری قلب میشود. این التهاب میتواند به آسیب به دیواره عروق منجر شود و در نهایت باعث ایجاد آنوریسم در عروق کرونری شود. در موارد شدید، این بیماری میتواند منجر به حمله قلبی یا مشکلات قلبی دائمی گردد.
2. میوکاردیت
میوکاردیت به التهاب عضله قلب اطلاق میشود که عمدتاً ناشی از عفونتهای ویروسی است. این التهاب میتواند باعث ضعف در عملکرد قلب و ایجاد مشکلات جدی در پمپاژ خون شود. در صورتی که میوکاردیت درمان نشود، میتواند به آسیب دائم به قلب و حتی حمله قلبی منجر گردد.
3. مشکلات ریتم قلب
اختلالات ریتم قلب، مانند تاکیکاردی (ضربان سریع قلب) یا برادیکاردی (ضربان کند قلب) میتوانند باعث اختلال در جریان خون شوند. این اختلالات ریتمی ممکن است موجب کاهش خونرسانی به قلب و در نهایت به حمله قلبی یا سایر مشکلات قلبی خطرناک منجر گردد.
4. کاردیومیوپاتی
کاردیومیوپاتی به شرایطی اطلاق میشود که در آن ماهیچههای قلب به طور غیرطبیعی رشد کرده یا ضعیف میشوند. این وضعیت میتواند به تضعیف عملکرد قلب و افزایش خطر حمله قلبی، نارسایی قلبی و سایر مشکلات جدی قلبی منجر شود.
علائم حمله قلبی کودکان
علائم حمله قلبی در کودکان ممکن است مشابه علائم حمله قلبی در بزرگسالان نباشد و گاهی به صورت خاصتر و متفاوتتری ظاهر شوند. از جمله علائم حمله قلبی در کودکان میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- این درد میتواند شبیه به فشار یا سوزش باشد که به مدت طولانی ادامه مییابد و معمولاً در وسط یا سمت چپ قفسه سینه احساس میشود.
- کودک ممکن است دچار تنگی نفس یا مشکل در نفس کشیدن شود. این علامت میتواند همراه با احساس خفگی یا نفسهای سریع و کوتاه باشد.
- عرق سرد و زیاد که ممکن است بدون دلیل مشخصی ظاهر شود، یکی از علائم هشداردهنده حمله قلبی است.
- احساس خستگی غیرعادی و ضعف که ممکن است به صورت ناگهانی و بدون دلیل ظاهر شود، میتواند نشانهای از مشکل قلبی باشد.
- بعضی از کودکان در هنگام حمله قلبی دچار حالت تهوع یا حتی استفراغ میشوند.
- ممکن است کودک درد را در بازوها، فک، گردن، پشت یا شکم تجربه کند. این دردها ممکن است به طور ناگهانی ظاهر شده و به صورت پراکنده احساس شوند.
- در برخی موارد، کودک ممکن است احساس سرگیجه شدید کند و حتی ممکن است به طور ناگهانی بیهوش شود.
- کودک ممکن است دچار اضطراب شدید یا بیقراری ناگهانی شود که به دلیل عدم دریافت کافی خون و اکسیژن به مغز است.
- رنگ پوست کودک ممکن است به رنگ خاکی، خاکی یا متمایل به آبی تبدیل شود که نشانهای از کمبود اکسیژن در بدن است.
حمله قلبی در کودکان چگونه تشخیص داده می شود؟
تشخیص حمله قلبی در کودکان معمولاً با ارزیابی کامل تاریخچه پزشکی، علائم بالینی و انجام آزمایشهای خاص انجام میشود. پزشک ابتدا علائم کودک را بررسی کرده و به بررسی سابقه بیماریهای قلبی، بیماریهای ژنتیکی یا شرایط خاص موجود در خانواده میپردازد.
سپس، برای تأیید تشخیص، آزمایشهای مختلفی مانند اکو قلب کودکان برای ارزیابی فعالیت الکتریکی قلب، آزمایش خون برای شناسایی نشانگرهای قلبی مانند تروپونین که در صورت آسیب به عضله قلب آزاد میشود، و اکوکاردیوگرافی برای بررسی عملکرد قلب و عروق انجام میشود.
در موارد خاص، ممکن است پزشک از آنژیوگرافی برای بررسی انسداد یا آسیب در عروق کرونری قلب استفاده کند. این اقدامات به پزشک کمک میکند تا علت دقیق مشکلات قلبی کودک را شناسایی کرده و درمان مناسب را آغاز کند.
درمان حمله قلبی در کودکان
درمان حمله قلبی در کودکان بستگی به شدت و نوع وضعیت آنها دارد، اما هدف اصلی درمان در این شرایط، بازیابی جریان خون به قلب، جلوگیری از آسیب بیشتر به عضله قلب و حفظ سلامت کلی کودک است. درمانهای معمول شامل موارد زیر هستند:
- بهترین دکتر فوق تخصص قلب کودکان ممکن است داروهایی مانند آسپرین برای رقیق کردن خون و جلوگیری از لخته شدن آن، آنتیپلاکتها برای پیشگیری از تشکیل لختههای خون و داروهای ضد انعقاد برای کاهش لختههای خون تجویز کند. همچنین ممکن است داروهای مسکن برای کاهش درد و داروهایی برای کنترل فشار خون و ضربان قلب تجویز شوند.
- در صورتی که آسیب به عروق کرونری شدید باشد، ممکن است کودک نیاز به جراحی قلب یا عملهای ترمیمی مانند آنژیوپلاستی (باز کردن عروق مسدود شده با استفاده از بالون) یا عمل بای پس قلب (پیوند عروق سالم برای دور زدن عروق مسدود) داشته باشد.
- کودک ممکن است در بخش مراقبتهای ویژه (ICU) تحت نظر باشد تا وضعیت قلبی او به دقت بررسی شده و درمانهای حمایتی مانند اکسیژندرمانی، تنظیم دمای بدن و حمایت از عملکرد سایر اعضای بدن انجام شود.
- پس از درمان اولیه، کودک ممکن است نیاز به توانبخشی قلبی برای بهبود وضعیت جسمانی و افزایش توانایی قلب داشته باشد. این برنامه شامل مشاورههای پزشکی، فعالیتهای فیزیکی مناسب و تغییرات در شیوه زندگی مانند تغذیه سالم و مدیریت استرس است.
سخن آخر
با وجود این که حمله قلبی در کودکان با احتمال خیلی کمی اتفاق میافتد، بسیاری از مشکلات قلبی در این سنین به نقصهای مادرزادی قلبی یا بیماریهای خاص دیگر مربوط میشوند. کودکانی که سابقه خانوادگی بیماریهای قلبی دارند یا دچار علائم مشکوک به بیماریهای قلبی هستند، باید تحت نظر پزشک متخصص قلب قرار گیرند.
اگر نگرانیهایی در مورد سلامت قلب کودک خود دارید، مشاوره با یک پزشک متخصص قلب بسیار مهم است. تشخیص به موقع و درمان مناسب میتواند از بروز مشکلات جدیتر جلوگیری کند و به حفظ سلامت قلب کودک کمک کند.