تفسیر نوار قلب جنین و نحوه خواندن آن اهمیت خیلی زیادی دارد. اگر نتیجه تست NST را گرفتهاید و نمیدانید دقیقاً چه معنایی دارد، در این مقاله به زبان ساده، نحوه خواندن و تفسیر نوار قلب جنین را توضیح میدهیم تا بتوانید، وضعیت جنین را بهتر درک کنید. اگر در نوار قلب جنین نتیجهای غیرعادی مشاهده کردید، بهتر است به متخصص قلب مراجعه کنید.
شاخصهای اصلی در تفسیر نوار قلب جنین چیست؟
برای تفسیر نوار قلب جنین ابتدا باید اجزای اصلی آن را بشناسید: ضربان پایه، تغییرپذیری، شتاب و کاهش ضربان. این چهار عنصر اطلاعات مهمی از وضعیت اکسیژنرسانی و پاسخدهی سیستم عصبی جنین به ما میدهند.
| مولفه | تعریف | مقدار/وضعیت نرمال | نکات مهم تفسیری |
| ضربان پایه | تعداد ضربان قلب جنین در حالت استراحت | ۱۱۰ تا ۱۶۰ ضربه در دقیقه | کمتر یا بیشتر بودن آن میتواند نشاندهنده کمبود اکسیژن یا مشکلات قلبی باشد |
| تغییرپذیری (Variability) | نوسان طبیعی ضربان قلب در بازههای زمانی کوتاه | متوسط (۶ تا ۲۵ ضربه در دقیقه) | تغییرپذیری متوسط نشانه وضعیت مناسب سیستم عصبی و اکسیژنرسانی است |
| شتاب (Acceleration) | افزایش موقتی ضربان قلب جنین معمولاً در واکنش به حرکت | حداقل ۲ شتاب در طول ۲۰ دقیقه | نشانهای از سلامت سیستم عصبی؛ نبود آن نیازمند بررسی خواب یا داروهای مؤثر است |
| کاهش ضربان (Deceleration) | کاهش موقتی ضربان قلب که به نوع و زمان آن بستگی دارد | بسته به نوع (زودرس، دیررس، متغیر) | برخی انواع طبیعیاند، اما نوع دیررس یا مکرر نیاز به بررسی فوری دارد |
شتاب (Acceleration) در نوار قلب جنین چه مفهومی دارد؟
شتاب، افزایش موقتی ضربان قلب جنین است که نشاندهنده فعالیت و سلامت سیستم عصبی جنین است. در تفسیر نوار قلب جنین، وجود شتاب معمولاً نشانه خوبی است.
اگر جنین حرکت کند و ضربان قلب بالا رود، نشان میدهد که واکنش طبیعی دارد و بهخوبی اکسیژن دریافت میکند. فقدان شتاب ممکن است به خواب جنین یا داروهای مصرفی مربوط باشد.
تغییرپذیری (Variability) در ضربان قلب جنین نشانه چیست؟
تغییرپذیری متوسط، بهترین وضعیت در نوار قلب جنین است. یعنی ضربان در بازه 6 تا 25 ضربه نوسان دارد که نشانه عملکرد خوب سیستم عصبی و اکسیژنرسانی است.
اگر تغییرپذیری کم باشد (زیر 5 ضربه در دقیقه)، ممکن است نشاندهنده خواب عمیق جنین، مصرف دارو یا افت اکسیژن باشد. تغییرپذیری بسیار زیاد هم نیاز به بررسی دارد.
کاهش ضربان قلب جنین در نوار به چه معناست؟
کاهش ضربان یا Deceleration در نوار قلب جنین میتواند نشانه فشار بر سر جنین یا مشکل در جریان خون بند ناف باشد. نوع آن اهمیت دارد:
- کاهش زودرس (Early): معمولاً طبیعی و به دلیل فشار سر جنین هنگام انقباض است.
- کاهش دیررس (Late): ممکن است نشانه کاهش اکسیژنرسانی به جنین باشد و نیاز به پیگیری فوری دارد.
- کاهش متغیر (Variable): اغلب به فشار بر بند ناف مربوط است و در صورت تکرار نیاز به بررسی دقیق دارد.
نتیجه Reactive در تفسیر نوار قلب جنین یعنی چه؟
اگر نتیجه تست Reactive باشد، نشاندهنده نوار قلب نرمال جنین است و جای نگرانی نیست. در این حالت، ضربان پایه نرمال است، تغییرپذیری متوسط وجود دارد و حداقل دو شتاب طی 20 دقیقه دیده میشود.
تست Reactive نشانه خوبی است که سیستم عصبی و اکسیژنرسانی جنین در وضعیت مناسبی قرار دارد. در اکثر موارد، در این شرایط نیاز به مداخله خاصی نیست و بارداری روند طبیعی خود را طی میکند.
نتیجه Non-Reactive در تفسیر نوار قلب جنین به چه معناست؟
اگر نوار قلب جنین Non-Reactive باشد، یعنی در طی 20 دقیقه حداقل دو شتاب دیده نشده است. این نتیجه به تنهایی به معنای وجود مشکل نیست، اما نیاز به بررسیهای بیشتر مانند تکرار تست، تست بیوفیزیکال یا سونوگرافی داپلر است.
گاهی ممکن است جنین خواب باشد یا داروهایی مصرف شده باشد که فعالیت قلب را کاهش دهند. در هر صورت، پزشک بر اساس شرایط بالینی تصمیمگیری میکند.
چگونه نوار قلب جنین را تفسیر کنیم؟
در تفسیر نوار قلب جنین به شکل نمودار، محور افقی زمان و محور عمودی ضربان قلب را نشان میدهد. باید به دنبال موارد زیر باشید:
- ضربان پایه پایدار در محدوده نرمال
- وجود نوسانات منظم (تغییرپذیری)
- وجود حداقل دو شتاب
- نبود کاهشهای دیررس یا تکرارشونده
اگر موارد بالا در گزارش دیده میشود، نتیجه تست احتمالاً طبیعی است. اما در خواندن نوار قلب جنین همیشه نظر پزشک اولویت دارد. گاهی ممکن است ظاهر تست خوب باشد اما شرایط بالینی نیاز به بررسی بیشتر داشته باشد یا بالعکس.
چه زمانی تفسیر نوار قلب جنین نیاز به بررسی فوری دارد؟
اگر نتیجه Non-reactive باشد و همراه با کاهش ضربان دیررس یا تغییرپذیری غیرطبیعی باشد، نیاز به بررسی اورژانسی دارد. پزشک ممکن است تستهای بیشتری انجام دهد یا تصمیم به بستری بگیرد.
در مواردی که جنین کمتحرک باشد یا شما حرکات را کمتر حس کنید، حتی با تست طبیعی هم باید بررسی تکمیلی انجام شود.
مثالهایی از تفسیر نوار قلب جنین در شرایط مختلف
برای درک بهتر نحوه خواندن نوار قلب جنین، در ادامه چند مثال رایج از وضعیتهای معمول و غیرمعمول آورده شده است:
مثال ۱ – تست Reactive با تمام معیارهای نرمال:
در این حالت، ضربان پایه در محدوده ۱۴۰ ضربه در دقیقه ثبت شده، تغییرپذیری متوسط و پایدار، دو شتاب در مدت ۲۰ دقیقه و بدون هیچگونه کاهش دیده شده است. نتیجه کاملاً طبیعی است و تفسیر نوار قلب جنین نشان میدهد که جنین سالم و فعال است.
مثال ۲ – تست Non-Reactive با تغییرپذیری ضعیف:
ضربان پایه در محدوده طبیعی است اما هیچ شتابی در ۲۰ دقیقه ثبت نشده و تغییرپذیری کمتر از ۵ ضربه است. این نتیجه نیاز به بررسی بیشتر دارد چون احتمال دارد جنین خواب بوده باشد یا اکسیژنرسانی با اختلال مواجه شده باشد.
مثال ۳ – کاهش دیررس مکرر
ضربان پایه ۱۳۵، تغییرپذیری خوب، اما کاهشهای مداوم بعد از هر انقباض مادر دیده میشود. این کاهشها معمولاً نشانه اختلال در خونرسانی جفت هستند و تفسیر نوار قلب جنین در این شرایط نگرانکننده است. اقدامات فوری لازم خواهد بود.
نقش حرکت جنین در تفسیر نوار قلب
یکی از مواردی که گاهی باعث نگرانی مادران میشود، کاهش حرکات جنین در کنار نتیجه Non-Reactive است. اگر جنین در طول تست تحرکی نداشته باشد، ممکن است ضربان قلب واکنش نشان ندهد. پزشکان معمولاً با تحریک ملایم یا افزایش زمان تست، این حالت را بررسی میکنند.
همچنین برخی داروها یا شرایط فیزیولوژیک مادر (مثل افت قند خون) میتوانند بر کاهش واکنش ضربان قلب جنین تأثیر بگذارند. در خواندن نوار قلب جنین، این عوامل نیز باید مدنظر قرار گیرند.
آیا میتوان خودمان نوار قلب جنین را تفسیر کنیم؟
به طور خلاصه، خیر. اگرچه با دانستن اصول پایه میتوانید دید کلی نسبت به نتیجه داشته باشید، اما تفسیر دقیق نوار قلب جنین فقط باید توسط پزشک متخصص انجام شود. بسیاری از پارامترها مانند شرایط بالینی، سابقه بارداری و سایر نتایج پزشکی در کنار گزارش NST بررسی میشوند.
خواندن نوار قلب جنین به شما کمک میکند تصویری کلی از وضعیت سلامت جنین داشته باشید، اما نحوه خواندن تنها بخشی از فرایند پایش بارداری است. اگر نتیجه تست شما Reactive است، معمولاً جای نگرانی نیست. اما اگر نتیجه Non-Reactive بود یا در گزارش موارد غیرطبیعی مانند کاهش ضربان یا تغییرپذیری ضعیف دیده شد، حتماً با پزشک مشورت کنید.
بهیاد داشته باشید که هر نتیجهای نیاز به تفسیر در چارچوب شرایط پزشکی خاص شما را دارد. پس از خواندن این مقاله، اگر هنوز ابهامی در مورد تفسیر نوار قلب جنین دارید، بهترین کار این است که گزارش خود را نزد پزشک ببرید و راهنمایی تخصصی دریافت کنید.