اکو قلب جنین تک شریانی از جمله مهمترین روشهای تشخیصی در دوران بارداری است که سلامت قلب نوزادانی که بند ناف آنها بهجای دو شریان، تنها یک شریان دارد را بررسی میکند. این شرایط ممکن است با برخی ناهنجاریهای مادرزادی همراه باشد و به همین دلیل تشخیص بهموقع آن نقش بسیار مهمی در حفظ سلامت جنین و آرامش خاطر مادر دارد.
در این مقاله، درباره علت انجام اکو قلب در جنینهای تکشریانی، مراحل انجام آن، نکاتی که باید مادران باردار بدانند و اقداماتی که پس از تشخیص لازم است انجام شود، صحبت خواهیم کرد. اگر باردار هستید یا در اطرافتان کسی در این شرایط قرار دارد، پیشنهاد میکنم تا انتهای این مطلب همراه ما باشید.
اکو قلب جنین تک شریانی دقیقاً چیست و چرا انجام میشود؟
وقتی پزشک در سونوگرافی تشخیص میدهد که بند ناف فقط یک شریان و یک ورید دارد (بهجای دو شریان و یک ورید که حالت طبیعی هست)، معمولاً شما را به سونوگرافی دقیقتر به نام ” اکو قلب جنین“ ارجاع میدهد.
این سونوگرافی تخصصی، عملکرد قلب جنین رو با جزئیات زیاد بررسی میکند. چون در بعضی موارد، بند ناف تک شریانی با مشکلاتی در قلب یا سایر اندامهای جنین همراه است.
چه چیزهایی در اکو قلب تک شریانی بررسی میشود؟
در اکو قلب جنین تک شریانی، پزشک فوق تخصص قلب جنین موارد زیر رو بررسی میکند:
- ساختار قلب: آیا بطنها، دهلیزها، دیوارهها و دریچهها درست شکل گرفتند؟
- جریان خون: بررسی مسیر ورود و خروج خون در قلب
- عملکرد دریچهها: آیا باز و بسته شدن دریچهها نرمال هست؟
- عروق اصلی قلب: بررسی شریان ریوی و آئورت و مسیر صحیح آنها
- ریتم قلب و تعداد ضربان: بررسی احتمال آریتمی یا کندی/تندی غیرعادی قلب
چه زمانی باید اکو تک شریانی انجام شود؟
اکو قلب جنین تک شریانی معمولاً بین هفته ۱۸ تا ۲۴ بارداری انجام میشود. این بازه زمانی بهترین فرصت برای بررسی دقیق ساختار قلب جنین است، چون در این مرحله قلب به اندازهای رشد کرده که میتوان جزئیات آن را بهخوبی مشاهده کرد، اما هنوز هم برای تصمیمگیریهای پزشکی زمان کافی باقی مانده است. انجام بهموقع این سونوگرافی تخصصی باعث میشود اگر مشکلی در قلب وجود داشته باشد، زود تشخیص داده شود و اقدامات لازم بهدرستی برنامهریزی شود.
گاهی ممکن است پزشک با توجه به نتایج سونوگرافی یا شرایط خاص مادر، تصمیم بگیرد اکو را زودتر یا دیرتر انجام دهد. اما در حالت کلی، همان بازهی استاندارد هفتههای ۱۸ تا ۲۴، دقیقترین اطلاعات را در اختیار تیم درمانی قرار میدهد. اگر بند ناف تک شریانی در سونوگرافی معمول دیده شد، منتظر نمونهبرداری یا آزمایش خاصی نباشید؛ سریعتر برای زمانبندی اکو با پزشک مشورت کنید تا فرصت بررسی دقیق از دست نرود.
خطرات اکو قلب جنین تک شریانی
اکو قلب جنین تک شریانی هیچگونه درد یا خطری برای مادر و جنین ندارد. این آزمایش دقیق، تنها یک نوع سونوگرافی تخصصی است که از امواج صوتی استفاده میکند و برخلاف برخی آزمایشها، هیچ تهاجمی انجام نمیشود. انجام آن درست مثل سونوگرافیهای معمولی بارداری است، فقط مدت زمان بیشتری طول میکشد و نیاز به دستگاه پیشرفتهتری دارد.
بیشتر بخوانید: عوارض اکو قلب جنین
اگر در اکو مشکلی دیده شود، چی میشود؟
اگر خدایی نکرده مشکلی در قلب دیده شود، بسته به نوع مشکل، یکی از موارد زیر لحاظ میشود:
- پیگیری منظمتر برای بررسی رشد و تغییرات قلب در طول بارداری
- آمادهسازی برای زایمان در بیمارستان مجهز، جایی که تیم تخصصی نوزاد و قلب در بیمارستان هستندد
- درمان پس از تولد؛ بعضی از مشکلات قلبی را باید پس از تولد با جراحی یا دارو درمان نمود.
در بسیاری از موارد، حتی با وجود بند ناف تک شریانی، هیچ مشکلی در قلب دیده نمیشود و بارداری بهصورت طبیعی ادامه پیدا میکند.
چکلیست اقدامات پس از تشخیص بند ناف تک شریان در اکو
- انجام سونوگرافی آنومالی (anomaly scan): بررسی دقیقتر اندامهای داخلی جنین برای تشخیص هرگونه ناهنجاری احتمالی
- ارجاع به اکوکاردیوگرافی جنین (Fetal Echo): بررسی تخصصی ساختار و عملکرد قلب جنین توسط فوق تخصص قلب کودکان
- پیگیری رشد جنین از طریق سونوگرافی سریالی: اندازهگیری مداوم وزن و رشد جنین در طول بارداری برای اطمینان از رشد طبیعی
- بررسیهای ژنتیکی در صورت نیاز پزشک: مانند آزمایش آمنیوسنتز یا NIPT، بهخصوص اگر سایر نشانههای مشکوک دیده شده باشد
- انتخاب بیمارستان مجهز برای زایمان: در صورت تشخیص هرگونه اختلال، باید در بیمارستانی با امکانات مراقبت ویژه نوزاد زایمان انجام شود
- مراقبت دقیقتر دوران بارداری: تغذیه مناسب، کاهش استرس، و چکاپهای منظم با پزشک
- تنظیم جلسات ویزیت منظم با پزشک متخصص: برای پایش دقیق شرایط بارداری و اطمینان از سلامت مادر و جنین