تیر کشیدن قلب کودکان میتواند دلایل مختلفی داشته باشد. شنیدن این جمله از زبان یک کودک که میگوید: «قلبم تیر میکشه»، برای هر پدر و مادری ترسناک است. در آن لحظه ممکن است فکر کنید که نکنه کودکتان مشکل قلبی داشته باشه؟
خوشبختانه در بیشتر مواقع، تیر کشیدن قلب کودکان مشکل جدی نیست و ریشه در چیزهایی دارند که کاملاً قابل کنترل و درماناند.
اما بیتوجهی هم گزینه خوبی نیست. چون گاهی همین درد کوچک، میتواند سرنخی باشد از مشکلی پنهان که اگر بهموقع تشخیص داده شود، کاملاً قابل درمان است. در این مقاله، هر آنچه باید در این مورد بدانید را بررسی میکنیم. از علت تیر کشیدن گرفته تا علائم و درمان آن.
آیا تیر کشیدن قلب در کودکان طبیعی است؟
در بسیاری از موارد، تیر کشیدن قلب کودکان کاملاً طبیعیاست و هیچ ارتباطی به بیملری های قلبی ندارند. اما این واقعیت نباید باعث شود آن را نادیده بگیریم.
بر اساس اعلام انجمن قلب آمریکا:
«در بیش از ۹۰ درصد موارد، درد قفسه سینه در کودکان منشأ قلبی ندارد و علت آن چیزهای سادهتری مثل درد عضلانی یا اضطراب است.»
دلایل قلبی تیرکشیدن قلب کودک
هرچند مشکلات قلبی در کودکان کمتر شایع هستند، اما در موارد نادر ممکن است باعث تیر کشیدن قلب شوند. این دلایل شامل موارد زیر هستند:
آریتمی (بینظمی ضربان قلب)
آریتمی قلبی کودکان به حالتی گفته میشود که در آن ریتم طبیعی قلب به هم میریزد؛ یعنی ضربان قلب یا خیلی تند میشود، یا خیلی کند. اگر کودک هنگام تیر کشیدن قلب، احساس تپش شدید، سرگیجه، بیحالی یا حتی غش داشته باشد، باید احتمال آریتمی را بررسی کرد. نوار قلب و مانیتورینگ ۲۴ ساعته میتواند در تشخیص این مشکل مؤثر باشد.
پرولاپس دریچه میترال
در این حالت، دریچه میترال که بین دهلیز و بطن چپ قلب قرار دارد، هنگام بسته شدن کمی به سمت دهلیز برمیگردد یا به اصطلاح “بالبال میزند”. این حالت در برخی نوجوانان شایع است و گاهی میتواند با تیر کشیدن قفسه سینه، تپش قلب یا خستگی همراه باشد.
مایوکاردیت (التهاب عضله قلب)
مایوکاردیت یک التهاب در عضله قلب است که معمولاً پس از یک عفونت ویروسی مانند سرماخوردگی یا آنفلوآنزا ایجاد میشود. این التهاب ممکن است باعث تیرکشیدن قلب کودکان، درد قفسه سینه، تنگی نفس، ضربان غیرعادی قلب، خستگی شدید و در موارد جدیتر، نارسایی قلبی شود.
نقصهای مادرزادی قلب
برخی کودکان با مشکلات ساختاری در قلب خود به دنیا میآیند که به آنها بیماری مادرزادی قلبی گفته میشود. این مشکلات ممکن است در بدو تولد علائمی نداشته باشند و علائم آنها مانند تیر کشیدن قلب، تنگی نفس یا خستگی با گذشت زمان و رشد کودک نمایان شوند.
علتهای غیر قلبی تیر کشیدن قلب کودک
بیشتر موارد تیر کشیدن قلب در کودکان به مشکلات غیرقلبی مربوط میشود. این دلایل را در ادامه بررسی میکنیم:
۱. درد عضلانی یا درد دندهای (Costochondritis)
بیشتر دردهایی که در ناحیه قلب احساس میشوند، در واقع ربطی به قلب ندارند. خیلی از کودکان، به خصوص آنهایی که فعالتر هستند، ممکن است به دلیل کشیدگی عضلات قفسه سینه یا التهاب در مفاصل بین دندهها دچار درد شوند. این درد معمولاً با لمس، حرکت یا نفس عمیق بدتر میشود و اغلب بیخطر است.
۲. اضطراب، ترس یا استرسهای روزمره
شاید تعجب کنید، اما روان کودک شما میتواند روی بدنش اثر زیادی بگذارد. وقتی کودکی نگران مدرسه، امتحان، طلاق والدین یا حتی اخبار تلویزیون است، این استرس میتواند خود را بهصورت درد قلب یا تنگی نفس نشان دهد. خیلی وقتها کودکی که میگوید “قلبم تیر میکشه” در واقع دارد احساس اضطرابش را بیان میکند.
۳. رشد سریع بدنی (Growing Pains)
در دوران رشد، بهخصوص بین ۸ تا ۱۵ سالگی، بدن بچهها بهسرعت تغییر میکند. این تغییرات گاهی باعث دردهایی میشود که محل مشخصی ندارند یا ناگهان ظاهر میشوند. درد قفسه سینه هم میتواند یکی از این دردها باشد. خوشبختانه این دردها موقتیاند و به خودی خود از بین میروند.
۴. مشکلات گوارشی
شاید کمی عجیب باشد، ولی گاهی رفلاکس معده یا نفخ شکم میتواند باعث دردی شود که دقیقاً در ناحیه قلب احساس میشود. بهخصوص وقتی کودک غذا خورده یا دراز کشیده، ممکن است این دردها شدت بگیرند. این موارد کاملاً خوشخیماند، ولی تشخیصشان به کمک پزشک کار درستی است.
۵. مشکلات ریوی
بعضی از عفونتهای ویروسی، سرماخوردگی یا حتی آسم میتوانند باعث درد در هنگام تنفس عمیق یا سرفه شوند. این دردها گاهی بهقدری به قلب نزدیکاند که والدین را نگران میکنند. اما منشأ آنها ریه یا پردههای اطراف ریه است.
اگر فرزندتان گفت که قلبش تیر میکشد، حتماً حرف او را جدی بگیرید؛ حتی اگر فکر میکنید که حرفی کودکانه زده. یک درد ساده هم میتواند نشانهای از مشکلی در قلب باشد. پس پشت گوش نیندازید و برای اطمینان به فوق تخصص قلب کودک مراجعه کنید.
چه زمانی تیر کشیدن قلب کودک نگرانکننده است؟
بیشتر دردهای قلبی در کودکان بیخطر هستند. اما برخی نشانهها وجود دارند که اگر همراه با تیر کشیدن قلب ظاهر شوند، باید جدی گرفته شوند. به عنوان والد، اگر هر کدام از موارد زیر را مشاهده کردید، بهتر است معطل نکنید و در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید:
- درد مکرر، شدید یا طولانیمدت
- درد همراه با تنگی نفس، سرگیجه یا غش
- تعریق شدید، رنگپریدگی یا کبودی لبها
- تپش قلب غیرعادی (خیلی تند یا نامنظم)
- سابقه بیماری قلبی در خانواده
- تغییر در سطح انرژی یا بیحالی ناگهانی
این علائم همراه با تیرکشیدن قلب کودکان میتوانند نشاندهنده یک مشکل در قلب باشند. بهتر است بهترین دکتر فوق تخصص قلب کودکان، بررسیهای لازم را انجام دهد تا خیالتان راحت شود.
پزشک چطور تیر کشیدن قلب را بررسی میکند؟
تشخیص تیر کشیدن قلب کودکان نیاز به دقت زیادی دارد، چون کودکان نمیتوانند همیشه احساس خود را دقیق و درست بیان کنند. دکتر رضا مسیحی در این موارد، با تجربه بالا طبق فرآیند زیر معاینه را انجام میدهد:
- شرح حال کامل: سؤالاتی درباره زمان شروع درد، موقعیتهای تشدیدکننده، سابقه خانوادگی و عوامل روحی.
- معاینه بالینی کامل: بررسی صداهای قلب، وضعیت تنفس، پوست، و علائم حیاتی.
- نوار قلب کودکان (ECG): برای ارزیابی ریتم و عملکرد الکتریکی قلب.
- اکوکاردیوگرافی (اکو قلب کودکان): سونوگرافی تخصصی قلب که وضعیت ساختاری و عملکردی قلب را نشان میدهد.
- در صورت نیاز: تست ورزش قلب، هولتر مانیتورینگ، عکس قفسه سینه یا آزمایش خون
درمان تیر کشیدن قلب در کودکان بسته به علت چیست؟
درمان تیر کشیدن قلب کودکان اغلب ساده است و با اقدام بهموقع، جای نگرانی باقی نمیماند. بر اساس علت زمینهای، درمان ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- اگر علت عضلانی باشد: معمولاً با کمی استراحت، کمپرس گرم یا داروی ضد درد ساده (مثل استامینوفن) برطرف میشود.
- اگر علت روانی باشد: گفتوگو با کودک، حمایت عاطفی و در موارد خاص، مراجعه به مشاور کودک بسیار مؤثر است.
- در موارد گوارشی یا ریوی: درمان بیماری زمینهای مانند رفلاکس یا عفونت تنفسی، درد را رفع میکند.
- اگر علت قلبی باشد: درمان تخصصی و دقیق توسط فوق تخصص قلب کودکان انجام میشود که شامل دارو، پایش منظم یا گاهی اقدامات پیشرفتهتری است.
والدین چه کارهایی میتوانند انجام دهند؟
شما بهعنوان والدین، نقش مهمی در کاهش نگرانی کودک، تشخیص علائم و هدایت او به مسیر درمان دارید. چند توصیه ساده اما مؤثر:
- حرف کودکتان را جدی بگیرید. حتی اگر فکر میکنید بزرگنمایی میکند، گوش دهید.
- سؤال بپرسید: «کِی شروع شد؟»، «چقدر طول کشید؟»، «همیشه هست یا فقط گاهی؟»
- علائم را یادداشت کنید تا در زمان مراجعه به پزشک دقیقتر توضیح دهید.
- از خوددرمانی پرهیز کنید. هیچ دارویی را بدون مشورت با پزشک ندهید.
- و از همه مهمتر، کودک را نترسانید. اگر خودتان آرام باشید، او هم اعتماد به نفس بیشتری پیدا میکند.
تیر کشیدن قلب کودک نباید نادیده گرفته شود، حتی اگر فکر میکنید مشکل خاصی وحود ندارد. اگر کودکتان از تیر کشیدن قلبش شکایت میکند، حتما به پزشک مراجعه کنید. همین امروز میتوانید برای مشاوره و معاینه تخصصی از دکتر رضا مسیحی، فوق تخصص قلب کودکان وقت بگیرید.